Zespół pocysterski w Owińskach


Pracownia Literacka Arkadego Fiedlera w Puszczykowie


Dąb Bartek w Owińskach


Pałac w Rogalinie


KontenerART (fot. KontenerART)


Most Biskupa Jordana w Poznaniu


Śnieżycowy Jar

Dzięki swoimi walorom, rzeka przyciąga oddającym się niespiesznemu spacerowi turystów pieszych, a także żądnych aktywnego wypoczynku kajakarzy, rowerzystów, miłośników sportów motorowodnych czy wędkarzy. Warta jest największą rzeką przepływającą przez powiat poznański. Prawie 8% całej jej długości, tj. 64 km, znajduje się w granicach powiatu.

Reklama

 

Przygodę z rzeką rozpoczynamy w miejscowości Czmoniec

 

W jej okolicach usytuowany jest rezerwat przyrody Krajkowo. Obszar podlega ochronie ze względu na znajdujące się tam miejsca lęgowe ptaków, w szczególności czapli i kormoranów. Istotną atrakcją przyrodniczą związaną z Wartą, której nie sposób pominąć jest Rogaliński Park Krajobrazowy. Powstał on dla ochrony jednego z największych w Europie skupisk wielowiekowych dębów szypułkowych rosnących w dolinie Warty oraz dla zachowania walorów krajobrazowych i historyczno-kulturowych tejże doliny. Spośród dębów rogalińskich, których ewidencja obejmuje 1453 egzemplarze, 860 uznano za pomniki przyrody. Na terenie Parku występuje wiele rzadkich, i tym samym podlegających ochronie, gatunków roślin. W lasach, zajmujących prawie połowę powierzchni Parku żyją duże ssaki łowne, jak jelenie, sarny,dziki. W Warcie i jej starorzeczach spotkać można wydry i bobry. Najliczniej reprezentowane są ptaki – ich liczebność to blisko 220 gatunków.

 

Miasto-ogród z „Santa Marią”

 

Bogatą w atrakcje turystyczne miejscowością, częściowo leżącą w dolinie Warty jest Puszczykowo. Dziś postrzegane jako elegancka „sypialnia” Poznania, sto lat temu było modnym letniskiem. Z racji pięknych przyrodniczo terenów – publicznych i prywatnych, nazywane jest miastem-ogrodem. Największą atrakcją Puszczykowa jest Muzeum Podróżnicze Arkadego Fiedlera, który mieszkał tu od powrotu z emigracji w 1946 r. do śmierci w 1985 r. Samo muzeum rozpoczęło działalność w 1974 r. Jego ekspozycja zawiera przedmioty związane z wyprawami podróżnika oraz udziałem Fiedlera w II wojnie światowej. W ogrodzie Kultur i Tolerancji znajdują się rożnego rodzaju rzeźby i przedmioty istotne dla rozwoju cywilizacji świata, w tym replika w skali 1:1 statku Krzysztofa Kolumba „Santa Maria”. Na uwagę w Puszczykowie zasługują ponadto murowano-szachulcowe domy przy ulicy Ratajskiego, Willa Rusałka znajdująca się w lesie nad Wartą czy zabytkowy budynek dworca w Puszczykowie – XIX-wieczny obiekt, w którym obecnie znajduje się restauracja.

 

Zmierzając na północ, czyli z poznańskim nurtem Warty

 

Kierując się w dalszym ciągu biegiem Warty na północ, docieramy do Poznania. Od wielu lat dyskutuje się nad propozycją zagospodarowania nadwarciańskich terenów w mieście. Faktem jest, iż Poznań niejako jest od rzeki odwrócony – brak nad Wartą bulwaru, restauracji na barkach czy nadbrzeżnych kafejek, które uatrakcyjniają wiele innych, dużo mniejszych od Poznania nadrzecznych miast w Polsce. Wobec takiego stanu rzeczy, nowatorską propozycją kulturalną, wkraczającą w dziki krajobraz poznańskiego odcinka Warty wydaje się być letni projekt KontenerART – przestrzeń do spotkań, wypoczynku i tworzenia przeznaczona zarówno dla artystów, jak i mieszkańców miasta.

 

Położone na prawym brzegu Warty Śródka, Komandoria i Ostrów Tumski tworzą najstarszą część miasta. Zespół urbanistyczno-architektoniczny Śródki i Ostrowa Tumskiego wpisany został do rejestru zabytków w 1982 roku. Na terenie Śródki na uwagę zasługują takie obiekty sakralne jak: XVI-wieczny kościół św. Małgorzaty, kościół św. Kazimierza, klasztor filipinów z XVII wieku oraz poklasztorny zespół zakonu Reformatów. Śródkę z dawną wyspą katedralną, Ostrowem Tumskim łączy Most Jordana. Ostrów Tumski uznawany jest za jedną z najładniejszych części Poznania. Ważne zabytki na terenie wyspy to: Bazylika Archikatedralna św. Apostołów Piotra i Pawła, Pałac Arcybiskupi, Kościół Najświętszej Marii Panny, Akademia Lubrańskiego, Psałteria oraz budynki związane z seminarium duchownym: Wyższe Seminarium Duchowne Towarzystwa Chrystusowego dla Polonii Zagranicznej i Arcybiskupie Seminarium Duchowne. W gotyckiej Katedrze znajduje się kaplica Królewska z mauzoleum Mieszka I i Bolesława Chrobrego oraz kaplica św. Stanisława, która także ma książęcy charakter.

 

Jeszcze dalej na północ

 

Dalej w kierunku północnym, Warta przepływa przez miejscowość Czerwonak. Bezpośrednio nad brzegiem rzeki znajduje się stanica Akwenmarina. Wykorzystując fakt, iż Czerwonak znajduje się na trasie wodnego szlaku turystycznego „Wielka Pętla Wielkopolski” stworzono tu zatokę dla kajaków i łodzi, a przy brzegu zamontowano pale cumownicze. Poza przystanią znajduje się tu także plaża, na której można pograć w siatkówkę czy urządzić w gronie rodziny lub znajomych grilla. Akwenmarina jest terenem, na którym odbywają się pikniki, festyny, zawody i wydarzenia kulturalne.

 

Położona nad prawym brzegiem Warty wieś Owińska zasługuje na to, by zatrzymać się w niej nieco dłużej. Uwagę przykuwa kilka obiektów. Pałac von Treskow – zbudowany w latach 1804–1806 dla Ottona von Treskowa, stanowił część majątku rodu. Późno klasycystyczny obiekt obecnie jest własnością gminy, uprzednio pełnił jednak rozmaite funkcje – katowni, szkoły i przedszkola. Dziś znajduje się w ruinie, istnieją jednak plany jego sprzedaży w celu przekształcenia w obiekt hotelowo-konferencyjny. Warto przyjrzeć się także budynkowi szpitala psychiatrycznego – obiekt założony w latach 30. XIX wieku, do momentu rozpoczęcia II wojny światowej był jedną z najprężniej działających tego typu jednostek w okolicy. Po wybuchu wojny 1100 pacjentów zostało zgładzonych w ramach nazistowskiej akcji T4, mającej na celu eliminację ludzi chorych lub niedorozwiniętych psychicznie. W latach 1952–2003 mieścił się tutaj Młodzieżowy Zakład Wychowawczy. W chwili obecnej zabudowania należą do prywatnego właściciela. Interesujący jest także zespół pocysterski, na który składa się kościół pw. Jana Chrzciciela (z lat 20. XVII w.), klasztor z 1700 roku, przebudowywany dwukrotnie: w 1720 roku, po pożarze oraz w latach 1875–1875, a także plebania. W poklasztornym parku oglądać można resztki dawnego parku francuskiego, zaś nad samą Wartą rośnie wspaniały, pięciuset letni dąb „Bartek” o obwodzie przekraczającym 7,5 metra.

 

Po lewobrzeżnej stronie Warty rozciągają się malownicze tereny Obszaru Chronionego Krajobrazu „Biedrusko”. Długotrwałe wyłączenie terenu poligonu otaczającego Biedrusko od działalności ludzkiej spowodowało wykształcenie się tu specyficznego środowiska, korzystnego dla wielu gatunków fauny i flory. Ostoja została włączona do europejskiej sieci ekologicznej Natura 2000 jako specjalny obszar ochrony siedlisk. Wśród zbiorowisk roślinnych możemy wyróżnić: wrzosowiska, murawy kserotermiczne, łąki trzęślicowe, torfowiska, trzęślawiska, a także grądy, kwaśne dąbrowy. Osobliwością są tutaj storczyki, a także m.in. goździk pyszny. W Biedrusku na uwagę zasługuje również neoklasycystyczny pałac. Obiekt zbudowany został w latach 1877–1881 przez Alberta Ottona Maksymiliana von Treskowa. Po zakończeniu działań wojennych był wykorzystywany jako budynek administracyjny, przejęty przez Ludowe Wojsko Polskie. Od 2009 r. opuszczony pałac znów cieszy się nowymi właścicielami. Powstał tu hotel z częścią konferencyjną i rekreacyjną, salą restauracyjną, salą balową z zimowym ogrodem, dwoma salami w podziemiach w stylu neogotyckim oraz wieżą widokową. W zabytkowym parku krajobrazowym o powierzchni 15 ha na szczególną uwagę zasługuje amfiteatr, altana westchnień zakochanych, dwa stawy oraz fontanna otoczona różami.

 

Gdy kwitną śnieżyce

 

Końcem odcinka rzeki na terenie powiatu poznańskiego jest miejscowość Szymankowo. Tutaj Warta, mijając przyrodniczą atrakcję jaką jest florystyczny rezerwat Śnieżycowy Jar, wpływa do kolejnego powiatu – obornickiego. Rezerwat florystyczny utworzono dla ochrony występującej tu masowo śnieżycy wiosennej, rośliny objętej w Polsce ochroną gatunkową, spotykanej niezwykle rzadko na niżu.

Przeczytaj również
zobacz więcej